Bạn sẽ nắm được
Câu hỏi của chương: Polymer nào, liều nào, pha ra sao?
- Hiểu cơ chế keo tụ – tạo bông và vai trò của polymer.
- Biết hai câu hỏi chọn loại polymer.
- Biết cách xác định và giữ liều ổn định.
1. Keo tụ và tạo bông
Hạt trong bùn thường mang điện tích cùng dấu nên đẩy nhau và lơ lửng. Keo tụ trung hòa điện tích; tạo bông dùng polymer mạch dài bắc cầu giữa các hạt, tạo bông cặn lớn với nước tự do giữa các bông. Bông phải đủ lớn để nước thoát nhanh và đủ bền để chịu lực cắt trong máy. Xem Keo tụ & tạo bông.
2. Chọn loại polymer: hai câu hỏi
- Bùn hữu cơ hay vô cơ? Bùn hữu cơ cao (bùn sinh học) thường hợp polymer cation; bùn vô cơ thường hợp polymer anion.
- Máy phía sau có lực cắt lớn không? Ly tâm, ép trục vít, ép con lăn đa đĩa cần bông bền cơ học; ép khung bản ưu tiên thoát nước.
Hai câu hỏi này thu hẹp lựa chọn; thử keo tụ với bùn thật chọn ra loại cụ thể. Xem Chọn polymer theo đặc tính bùn và loại máy.
3. Liều polymer
Liều biểu diễn theo kg polymer khô trên tấn chất rắn khô, không theo m³ bùn, vì polymer phản ứng với chất rắn. Liều được xác định bằng thử keo tụ, rồi tinh chỉnh trên máy thật. Thiếu liều: bông nhỏ, nước lọc đục. Thừa liều: tốn tiền, bùn nhớt, có thể bít vải lọc. Xem Liều polymer.
Hình · Ba vùng liều polymer
Kết quả tách nước không tăng mãi theo liều: có một vùng phù hợp, hai bên đều kém.
Hình · Liều polymer tham khảo theo loại máy
kg polymer cho mỗi tấn chất rắn khô. Máy chịu lực cắt mạnh (ly tâm) cần bông bền nên thường tốn polymer nhất.
4. Pha, châm và giữ liều ổn định
- Polymer bột cần hòa tan và ủ đủ thời gian; dung dịch để quá lâu giảm hiệu lực (xem Máy pha polymer).
- Bơm định lượng châm theo lưu lượng hoặc tải chất rắn, không cố định (xem Bơm định lượng).
- Điểm châm và cường độ trộn ảnh hưởng độ bền bông (xem Trộn và tạo bông).
- Thử lại khi bùn đổi mùa hoặc đổi quy trình.
Nhiều sự cố "bùn không kết bông" đến từ vận hành: van chưa mở, bồn cạn, dung dịch cũ, chứ không phải chọn sai polymer.
Tự kiểm tra
- Bùn của tôi hữu cơ hay vô cơ, và máy phía sau có lực cắt lớn không?
- Liều hiện tại tính theo kg/tấn chất rắn khô là bao nhiêu?
- Bơm polymer đang châm cố định hay theo tải?
Câu hỏi thường gặp
Polymer cation hay anion cho bùn sinh học?
Bùn sinh học có tỷ lệ hữu cơ cao thường hợp polymer cation. Loại và liều cụ thể cần thử keo tụ với bùn thật.
Tăng liều polymer có luôn làm bánh bùn khô hơn không?
Không. Quá liều làm bùn nhớt, bít vải lọc hoặc khe lọc và tốn tiền, trong khi độ khô có thể không tăng hoặc còn giảm.
Số liệu có dấu * là công bố của nhà sản xuất, không thay thế thử nghiệm với bùn thực tế.