1. Nguồn bùn và đặc điểm
- Bùn rửa cát, đá, quặng: đất sét, bột đá, hạt mịn.
- Bùn gạch men, gốm sứ: men, bột đất, có thể chứa kim loại từ men màu.
- Bùn trạm trộn bê tông: xi măng, cát mịn, pH cao.
- Bùn cắt, mài đá: bột đá rất mịn.
Tỷ lệ hữu cơ rất thấp, hạt nặng nên lắng nhanh, nhưng hạt sắc cạnh gây mài mòn thiết bị (xem Các loại bùn).
2. Thách thức
- Mài mòn: bơm, đường ống và bộ phận lọc hao mòn nhanh. Nên ưu tiên thiết bị có bề mặt lọc là vải hoặc vật liệu thay thế được dễ dàng, hơn là cơ cấu đĩa thép lọc tinh.
- Lưu lượng lớn: nước rửa nhiều, cần thu hồi để tái sử dụng.
- Hạt rất mịn (đất sét, bột mài) làm nước tuần hoàn đục, cần keo tụ.
- pH cao với bùn bê tông.
3. Chuỗi xử lý thường gặp
- Tách hạt thô (sàng, cyclone) để thu hồi cát.
- Lắng và cô đặc bằng bể cô đặc hoặc lắng lamen, có keo tụ.
- Tuần hoàn nước trong cho sản xuất.
- Tách nước bùn đặc bằng máy ép.
- Bánh bùn: san lấp, hoàn thổ, nguyên liệu phụ cho vật liệu xây dựng.
4. Lựa chọn công nghệ
| Mục tiêu | Lựa chọn thường gặp | Lưu ý |
|---|---|---|
| Bánh bùn khô, xếp đống được | Ép khung bản | Bánh khô nhất; chạy theo mẻ; vải lọc thay định kỳ |
| Xử lý liên tục lưu lượng lớn | Ép băng tải; ly tâm (bộ phận chịu mài mòn) | Bảo trì phần chịu mài mòn |
| Thu hồi nước tối đa | Bể cô đặc hoặc lắng lamen + keo tụ | Kiểm soát độ đục nước tuần hoàn |
| Không khuyến nghị | Máy dùng cơ cấu đĩa thép lọc tinh | Hạt vô cơ mài mòn làm hao mòn nhanh |
Định hướng chung theo kiến thức kỹ thuật phổ biến, chưa đối chiếu với một nguồn độc lập cụ thể; lựa chọn cuối cùng cần thử nghiệm với bùn thực tế.
5. Bánh bùn
Bánh bùn vô cơ thường có thể san lấp, hoàn thổ hoặc làm nguyên liệu phụ cho gạch, xi măng, tùy thành phần. Bùn từ men màu hoặc quặng kim loại cần phân tích kim loại trước khi tận dụng.
Công nghệ liên quan
Cô đặc bùn: tổng quan
Nâng nồng độ bùn loãng trước khi tách nước để thiết bị phía sau nhỏ hơn và tốn ít polymer hơn.
Điều hòa bùn: keo tụ & tạo bông
Polymer, keo tụ và tạo bông: tạo cấu trúc bùn để nước dễ thoát.
Ép khung bản
Ép theo mẻ trong buồng lọc, thường cho bánh bùn khô nhất (độ ẩm 60–70%).
Ép băng tải
Bùn trải giữa hai băng lọc, thoát nước trọng lực rồi ép qua các con lăn.
Ly tâm
Tách bằng lực ly tâm liên tục trong hệ kín, gọn về mặt bằng.
Xử lý sau tách nước (bánh bùn)
Ủ phân, đồng xử lý, đốt hoặc tái sử dụng; độ khô và thành phần bánh bùn quyết định con đường khả thi.
Câu hỏi thường gặp
Bùn khoáng sản có cần polymer không?
Hạt thô lắng tự nhiên, nhưng hạt rất mịn như đất sét hoặc bột mài cần keo tụ bằng polymer để nước tuần hoàn trong và bùn đặc nhanh.
Vì sao ép khung bản phổ biến với bùn vô cơ?
Bùn vô cơ tách nước tốt dưới áp lực, nên ép khung bản cho bánh bùn khô, xếp đống được. Vải lọc là bộ phận chịu mài mòn và thay được.
Có dùng máy ép đĩa cho bùn khoáng sản được không?
Không khuyến nghị với bùn vô cơ mài mòn thuần túy, vì hạt sắc cạnh làm hao mòn nhanh các chi tiết lọc bằng kim loại.
Số liệu có dấu * là công bố của nhà sản xuất, không thay thế thử nghiệm với bùn thực tế.