1. Các thành phần
- Vận chuyển bánh bùn: băng tải, vít tải hoặc bơm bánh bùn đưa bánh từ cửa xả máy ép ra thùng, xilô hoặc xe.
- Lưu chứa: xilô hoặc phễu chứa, cửa xả có van hoặc vít đáy.
- Nước: bơm nước rửa, bơm nước lọc hồi lưu về đầu hệ xử lý.
- Điều khiển: tủ điều khiển, cảm biến mức, lưu lượng, nồng độ, công tắc phao, nút dừng khẩn.
- Khí nén và thủy lực cho máy có xi lanh hoặc tấm ép.
- Khử mùi và thông gió khu vực máy ép và khu chứa bánh bùn.
2. Chọn thiết bị vận chuyển bánh bùn
| Thiết bị | Phù hợp | Lưu ý |
|---|---|---|
| Băng tải cao su (phẳng hoặc có gân) | Bánh bùn tương đối khô, quãng đường dài | Bánh ướt dễ trượt khi nghiêng nhiều; cần gạt làm sạch mặt băng, máng chống rơi |
| Vít tải không trục | Bánh dính, nhiều xơ; quãng ngắn đến trung bình | Ít bị quấn và kẹt hơn vít có trục; dễ che kín để hạn chế mùi |
| Vít tải có trục | Bánh không dính, hạt rời | Bánh dính hoặc nhiều xơ dễ bám và quấn trục |
| Bơm bánh bùn (piston) | Quãng đường xa, cần đi kín trong ống, lên cao | Đầu tư cao; phụ thuộc độ khô và độ dẻo của bánh |
| Rơi trực tiếp xuống thùng hoặc container | Hệ nhỏ, máy đặt trên cao | Đơn giản nhất; cần tính chiều cao đặt máy và cách thay thùng |
Định hướng chung theo kiến thức kỹ thuật phổ biến, chưa đối chiếu với một nguồn độc lập cụ thể.
3. Tính khối lượng bánh bùn
Thiết bị vận chuyển, xilô và tần suất xe chở đều tính từ khối lượng bánh bùn:
Khối lượng bánh bùn (kg/giờ) = Tải chất rắn (kgDS/giờ) ÷ Độ khô bánh bùn (phần thập phân)
Ví dụ minh họa: tải 50 kgDS/giờ, bánh bùn độ khô 20% (độ ẩm 80%) cho 50 ÷ 0,20 = 250 kg bánh/giờ. Chạy 8 giờ/ngày được khoảng 2 tấn bánh/ngày. Với tỷ trọng bánh bùn khoảng 1 tấn/m³, thể tích khoảng 2 m³/ngày; xilô chứa được 3 ngày cần khoảng 6 m³ hữu ích.
Độ khô ảnh hưởng rất mạnh: cùng tải trên, bánh 15% cho khoảng 333 kg/giờ, bánh 25% chỉ còn 200 kg/giờ (xem Độ ẩm bánh bùn). Nên thiết kế theo độ khô thấp nhất có thể xảy ra, không theo độ khô tốt nhất. Có thể dùng bảng quy đổi ở Chọn model theo công suất.
4. Xilô và phễu chứa
- Bánh bùn dính dễ tạo cầu vòm (bridging) ở đáy phễu và không tự chảy ra; đáy xilô thường cần vít đáy, sàn trượt hoặc thành dốc lớn.
- Bánh bùn hữu cơ lưu lâu sẽ phân hủy, sinh mùi và rỉ nước; nên giới hạn thời gian lưu chứa và thu gom nước rỉ về hệ xử lý.
- Chiều cao cửa xả phải khớp với loại xe chở; tính trước lối vào cho xe.
5. Tủ điều khiển và trình tự vận hành
Nguyên tắc chung là khởi động từ cuối dòng về đầu dòng, và dừng theo chiều ngược lại, để không có thiết bị nào nhận vật liệu khi thiết bị phía sau chưa chạy:
- Khởi động: băng tải bánh bùn → máy ép (và nước rửa) → máy pha và bơm định lượng polymer → bơm cấp bùn.
- Dừng: bơm cấp bùn → bơm polymer → cho máy ép chạy thêm để xả hết bùn và rửa → máy ép → băng tải.
Các liên động nên có: dừng bơm bùn khi băng tải hoặc máy ép dừng sự cố; dừng bơm polymer khi bơm bùn dừng; báo động khi mức xilô cao. Xem Bơm định lượng polymer và Bơm cấp bùn.
6. Khử mùi và an toàn
- Bùn hữu cơ có thể phát sinh H₂S và NH₃, nhất là bùn để lâu hoặc bùn tiêu hóa. Nên che kín băng tải, vít tải, và hút khí từ khu máy ép, xilô về thiết bị khử mùi.
- Khu vực kín cần thông gió; không vào bể chứa, xilô khi chưa kiểm tra khí.
- Che chắn bộ phận quay, có nút dừng khẩn dọc băng tải.
7. Bảo trì
Kiểm tra định kỳ con lăn, mặt băng, gạt làm sạch và căng băng; cánh vít tải và lớp lót máng (mòn nhanh với bánh bùn có cát); vòi phun và bơm nước rửa (dễ tắc nếu dùng nước tuần hoàn); cảm biến mức và nồng độ (bám bẩn làm sai tín hiệu). Bánh bùn dính và mài mòn làm hỏng chi tiết chuyển động nhanh hơn dự kiến. Xem Chi phí vận hành. Chưa có model hoặc thông số cụ thể của nhà sản xuất; nội dung trên là định hướng chung.
Công nghệ áp dụng
Câu hỏi thường gặp
Vì sao thiết bị phụ trợ ảnh hưởng độ tin cậy?
Nhiều sự cố dừng hệ thống đến từ băng tải, bơm rửa, cảm biến hoặc xilô chứ không phải máy tách nước chính. Một băng tải dừng sẽ kéo theo dừng cả máy ép.
Nên dùng băng tải hay vít tải cho bánh bùn?
Bánh tương đối khô và quãng đường dài thường dùng băng tải. Bánh dính, nhiều xơ và cần che kín để hạn chế mùi thường dùng vít tải không trục.
Tính dung tích xilô chứa bánh bùn thế nào?
Lấy tải chất rắn chia cho độ khô để ra khối lượng bánh mỗi giờ, nhân số giờ chạy và số ngày cần lưu, rồi quy ra thể tích (bánh bùn khoảng 1 tấn/m³). Nên tính theo độ khô thấp nhất có thể xảy ra.
Khởi động hệ thống theo thứ tự nào?
Từ cuối dòng về đầu dòng: băng tải trước, rồi máy ép, polymer, cuối cùng là bơm cấp bùn. Dừng theo chiều ngược lại, cho máy ép chạy thêm để xả sạch bùn.
Số liệu có dấu * là công bố của nhà sản xuất, không thay thế thử nghiệm với bùn thực tế.