Mô hình mới đánh giá phơi nhiễm PFAS từ bùn bón đất cho người lao động nông nghiệp

Theo Johns Hopkins Bloomberg School of Public Health, các nhà khoa học vừa công bố một mô hình đánh giá phơi nhiễm mới nhằm ước tính mức độ tiếp xúc với các hợp chất PFAS (chất ô nhiễm hữu cơ tồn lưu dạng perfluoroalkyl và polyfluoroalkyl) của người lao động nông nghiệp làm việc trên đất được bón bùn sinh học (biosolids) có chứa PFAS.

Mô hình tích hợp nhiều con đường phơi nhiễm đồng thời, bao gồm tiếp xúc qua da với đất, hít bụi đất và vô tình nuốt phải đất trong khi làm việc ngoài đồng. Nhóm nghiên cứu nhận thấy rằng các mô hình đánh giá rủi ro hiện hành thường đánh giá thấp mức phơi nhiễm thực tế của nhóm đối tượng này so với dân số chung, do chưa phản ánh đúng cường độ tiếp xúc trực tiếp và kéo dài với đất trong điều kiện lao động nông nghiệp. Mô hình mới hướng đến lấp đầy khoảng trống đó, cung cấp cơ sở khoa học để xây dựng ngưỡng an toàn và chính sách bảo hộ lao động phù hợp hơn.

Ý nghĩa đối với nhà máy tại Việt Nam

Tại Việt Nam, bùn sinh học từ các trạm xử lý nước thải sinh hoạt đô thị và một số nhà máy công nghiệp đang được sử dụng hoặc có tiềm năng sử dụng làm phân bón cải tạo đất nông nghiệp — một hướng xử lý bánh bùn thuộc nhóm xử lý bánh bùn sau tách nước. Tuy nhiên, nguy cơ ô nhiễm PFAS trong bùn là vấn đề cần được đánh giá nghiêm túc, đặc biệt khi nguồn bùn có thể tiếp nhận nước thải từ các cơ sở sản xuất hóa chất, dệt nhuộm hoặc chế biến thực phẩm có sử dụng chất chống thấm, chống dính gốc fluor.

Nghiên cứu này nhắc nhở rằng việc tái sử dụng bùn trên đất nông nghiệp không chỉ cần đáp ứng các tiêu chí về hàm lượng kim loại nặng hay mầm bệnh, mà còn phải xem xét nhóm chất PFAS — vốn chưa được quy định cụ thể trong các quy chuẩn hiện hành của Việt Nam. Kỹ sư và chủ đầu tư nên theo dõi lộ trình quản lý PFAS trong bùn đang được EPA Mỹ và các cơ quan châu Âu triển khai, đồng thời tham khảo hướng dẫn dự thảo của EPA về PFAS trong biosolids để chủ động cập nhật yêu cầu kỹ thuật và pháp lý trước khi xu hướng này ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động xử lý bùn trong nước.

Về mặt vận hành, bùn có hàm lượng PFAS cao đòi hỏi lựa chọn hướng xử lý cuối (end-of-life) thận trọng hơn: thay vì bón đất trực tiếp, các phương án như đồng xử lý trong lò xi măng hoặc đốt ở nhiệt độ cao có thể phá hủy nhóm hợp chất này hiệu quả hơn, dù chi phí vận hành sẽ tăng đáng kể.

Nguồn tham khảo: Johns Hopkins Bloomberg School of Public Health